روستای نشتیفان

همه روستاهای استان خراسان رضوئ

روستای نشتیفان

امتیاز کاربران:
معرفی
سوغات
غذاهای محلی
گالری
نظرات
نشتیفان
کاربر نظر داده استاند
تاریخچه

قصه عامیانه در مورد ریشه نام این شهر این است که عبارت نشتیفان ترکیبی است از دو کلمه «نش» که محلی شده «نیش» کنایه از نیش کژدم (محلی شده عقرب)که به وفور در نواحی گرم و خشک به خصوص نشتیفان یافت می‌شود و «تیفان» که محلی شده «توفان» یا همان وزش بادهای موسمی است که در تمام ایام سال این منطقه را به لحاظ موقعیت جغرافیایی ممتاز گردانده و ساکنین آن را چندین هزار سالیست به فکر تاسیس آسیاب بادی های معروفش در جهت بهره برداری از این جریانات هوایی نموده.

نشتیفان شهری است قدیمی که دست‌کم در شش سده گذشته با همین نام خوانده می‌شده‌است. سوزنی سمرقندی آورده‌است که آل مظفر یکی از سلسله پادشاهان و حکام ایرانی اهل نشتیفان بوده‌اند و شاه شجاع از بزرگان این شهر سالها بر شیراز و فارس حکمرانی نمود که در زمان حکومت وی اندیشمندان و شاعران فراوانی چون حافظ در تاریخ ایران ماندگار شدند و شهر نشتیفان در اوایل قرن نهم هجری شناخته شده و معمور بوده‌است.

همچنین قبرستان‌هایی به شیوه مقبره‌های زرتشتیان باستان اطراف شهر را فرا گرفته که بعضی از ساکنین معتغدند عده‌ای از فرزندان و نوادگان پادشاهان سلسله اشکانیان (که اتفاقاً در خراسان بر ایران حکمرانی می‌کردند) در آنها نهفته‌اند (که البته در خواف نیز این گورستانها بسیار است و به همین دلیل در بعضی کتب تاریخی نام اصلی آن «خواب» نیز آمده‌است)و دسته‌ای دیگر معتقدند در گذشته برای ایمن نگه داشتن شهر از حملات و تجاوزات احتمالی در اطراف شهر بزرگان آن را تدفین می‌نموده‌اند تا به اسالت و درستی مردمان آن اشاره کنند. مسجد جامع شهر نیز که به سبب عنایت شیخ زین الدین خوافی و به دستور پیر احمد خوافی به غیر از هرات و بغداد در نشتیفان نیز تاسیس و به رغم استفاده اهالی آن به یکی از آثار گرانبهای باستانی مبدل گردیده نشان از اهمیت فرهنگی این شهر در گذشته‌های نه چندان دور می‌دهد. پیش از استقلال افغانستان و سپس استقلال هرات در سال ۱۲۴۹ ه.ق از ایران نشتیفان به همراه سایر توابع خواف از بلوک هرات بشمار می‌آمده و پس از آن به تابعیت مشهد یعنی خراسان کنونی درآمد.

آداب و رسوم

1. مراسم ازدواج و آداب و رسوم آن در قدیم : در زمان گذشته اگر چه وضع اقتصادی مردم خوب نبود اما مراسم باشکوهی برگزار می کردند . در ابتدا به خواستگاری می رفتند و در هنگام خواستگاری مثل حالا پدر عروس می پرسید که آیا داماد شغل و خانه و ماشین دارد ؟ بلکه می پرسید آیا داماد قابلمه مسی و تاس قوریت و مال دارد یا نه ؟ و اگر این وسایل را داشت جواب می دادند . بعد خانواده داماد یک روسری بر سر عروس می گذاشتنند و مهریه یا به عبارتی قباله از 200 تا 2000 تومان و پیشکش نیز به همین مقدار بود و وقتی عقد می کردند یک روز زنهای روستا را دعوت می کردند و مراسم عقدی که در روستا به آن « نشانی » می گویند برگزار می شد . در این مراسم یک زن که خوشبخت تر بود کفشی در پای عروس می کرد و بعد شیرینی می دادند و مراسم به پایان می رسید . و در مدت عقد شاید عروس و داماد حتی با هم صحبت نمی کردند . زیرا خانواده ها خیلی نسبت به این مسائل تعصب داشتند و بعد از چند ماه و یا چند سال که می خواستند مراسم عروسی برگزار کنند ابتدا خانواده داماد پیشکش را به خانواده عروس می دادند یا به همان مقدار پیشکش کرباسی می بافتند و برای عروس لباس درست می کردند و بعد از آماده شدن جهزیه عروس یک روز گندم را به آسیاب های بادی می بردند و آرد درست می کردند و یک روز هم سه تا بیست الاغ را برای هیزم به بیابان می فرستادند و این تعداد الاغ ها هم به وضع اقتصادی خانواده داماد بستگی داشت و کسی که وضعش بهتر بود تعداد الاغ ها نیز بیشتر بود . وقتی الاغ ها برای هیزم می رفتند به تعداد الاغ ها نیز تعدادی پسر بچه که بر سر آن ها پارچه سرخ و سبز بود هنوز که الاغ ها به ده نرسیده بودند پسر بچه ها می رفتند و بر الاغ ها سوار می شدند و زنان روستا نیز اسپند دود می کردند و با طبل و ساز هیزم ها را به ده می آوردند و بعد مقداری از هیزم ها را در خانه پدر عروس و مقداری را در خانه کدخدا و آخوند ده می انداختند و روز بعد زنان روستا با کمک یکدیگر خمیر می کردند و نان را برای عروسی آماده می کردند . شب اول عروسی که معروف به دایره زنی است جشن می گرفتند و حنا بندان می کردند و چون وضع اقتصادی خانواده ها خوب نبود مثلاً مقداری حنا را در مقداری آرد می ریختند و فقط برای عروس و داماد حنای خالص نم می زدند و حناها را به خانه عروس  می بردند و دست و پای عروس و داماد را حنا می کردند و روز بعد پس از صرف نهار داماد را برای پوشیدن لباس به سقاوه می بردند و در آنجا آب تنی می کرد . عروس را نیز از خانه اش بیرون می آورند و رباعی می گفتند و با ساز و طبل آنها را بر اسب تزئین شده سوار می کردند و به خانه داماد می بردند و بعد از 9 روز تخت عروس را جمع می کردند و اقوام عروس و داماد پاتختی از یک ریال تا 5 ریال می دادند و عروس تا یک سال از خانه بیرون نمی رفت مگر وقتی که پدر و مادرش او را دعوت می کردند که این دعوتی را « واطلبونی » نام داشت و مدت چند روز عروس در خانه پدرش می ماند و بعد به خانه خودش می رفت و زندگی مشترک را آغاز می کردند . ولی امروز با پیشرفت علم و تکنولوژی و افزایش وسایل ارتباطی نوعی همسان در بین جوامع بوجود آمده است . مردم نشتیفان نیز از این تغییرات دور نمانده اند .

مراسم ازدواج امروزی : امروزه بسیاری از مراسم عروسی تغییر کرده است و بسیاری از قید و بندهای ازدواج از هم گسسته است . در مراسم خواستگاری ابتدا از طرف خانواده پسر موضوع خواستگاری را به اطلاع خانواده عروس می دهند . و بعد خانواده دختر زمانی را برای گفتگو اولیه تعیین می کنند . بعد از این جلسه حداکثر تا دو روز بعد جواب مثبت یا منفی خانواده دختر به اطلاع خانواده پسر می رسد . در صورت دادن جواب مثبت در جلسه ای دیگر خانواده دختر و پسر حضور می یابند . در این جلسه ممکن است پسر حضور داشته باشد ولی دختر حضور ندارد . در این جلسه مقدار مهریه که به صورت سکه طلا و یا وجه نقد می باشد .مشخص می شود . بعد از این به دختر و پسر فرصت داده می شود که با هم گفتگوی کوتاهی داشته باشند . همچنین در این جلسه تاریخ عقد مشخص می شود . در مراسم عقد کنان از تمامی اقوام و نزدیکان دعوت می شود یکی از روحانیون صیغه عقد را می خواند . البته هنوز سعی می شود صیغه عقد در محلی آرام و در حضور بعضی از نزدیکان خوانده شود . در پایان این مراسم از همه با شیرینی پذیرایی می گردد .

دوران نامزدی : دوران نامزدی از نظر زمانی متفاوت است و ممکن است از 6 ماه تا 10 سال به طول بیانجامد ولی صورت معمولی آن دو سال است . در زمان نامزدی دختر و پسر مشکلی برای دیدن هم ندارند . علاوه بر آن به هر جا مایل باشند می توانند بروند . عیدی بردن در اعیاد فطر و قربان در دوران نامزدی مرسوم است .

مراسم عروسی : مراسم عروسی همان دو شب است . در شب اول تمامی اقوام و نزدیکان جمع می شوند و به رقص و پایکوبی می پردازند . وسایل موسیقی عوض شده و وسایل مدرن الکتریکی جای آن را گرفته است و رقص ها به طرز عجیبی شکسته و بی قاعده شده و دیگر رقص های محلی تا حد زیادی از ترغیب زیاد برخوردار نیستند . در روز بعد ولیمه عروس را می دهند . بعد از نهار در حضور اقوام نزدیک سر داماد اصلاح می شود . در این مراسم از همه با شیرینی پذیرایی می شود . در شب دوم همان مراسم شب قبل و تا نیمه شب ادامه دارد . در اواخر شب با ماشین های زیادی عروس را می آورند و عروس لباس مخصوص و به رنگ سفید می پوشد و بعد آینه نسب می کنند و حنا پخش می کنند و بعد از این داماد به قسمت مردان می رود و با حاضرین روبوسی می کند . هدایایی هم به صورت نقدی هنگام رقصیدن داماد به او می دهند و بعد از آن هم تا چند روز اقوام نزدیک به دیدن آن ها می روند و هدایایی به آن ها تقدیم می کنند .

مراسم واطلبون : این مهمانی هنوز هم وجود دارد ولی عروس مجبور نیست تا زمان واطلبونی در خانه بماند . البته زمان مهمانی هم از 6 ماه به یک ماه و یا یک هفته یا دو هفته بعد از عروسی تغییر کرده  است . به تازگی عروسی دیگر در شهر نشتیفان و شهرهای اطراف رواج یافته است که به عروسی مذهبی معروف است در عروسی مذهبی روحانیون حضور می یابند و حضور آنها مانع رقص و آواز است در مراسم عروسی چند تن از روحانیون حضور می یابند و سخنرانی می کنند و اشعار مذهبی می خوانند و همه مراسم ساده و بی ریا برگزار می کنند اگر مقایسه کوتاهی بین مراسم ازدواج  گذشته و حال داشته باشین به این نتیجه می رسیم که مراسم ازدواج روز به روز ساده تر شده و بسیاری از خرافات از بین خواهد رفت .

از جمله آداب و رسومی که در گذشته و تا حدودی تا امروز رواج دارد پرداخت شیربها است یعنی پرداخت مبلغ نقدی و غیر نقدی بنا به وسعت خانواده داماد به مادر عروس تقدیم می گردد . و کسانی هم که توانایی پرداخت شیر بها را ندارند می توانستند سفته و یا ضامن نزد پدر زنش بگذارد تا تاریخ پرداخت شیربها را به تعویق اندازد . در اعیاد فطر و قربان هدایایی از طرف خانواده داماد تقدیم خانواده عروس می شود . در اعیاد فطر و قربان هدایایی از طرف خانواده داماد تقدیم خانواده عروس می شود . این هدایا در عید فطر به صورت غیر نقدی شامل ( 5 کیلو قند ، 5 کیلو خرما ، 5 کیلو روغن حیوانی ) و نقدی می باشد . در عید قربان علاوه بر اینها گوسفندی از طرف داماد به خانواده عروس هدیه می شود و همچنین از رسومات گذشته این بوده که داماد در دوران نامزدی وظیفه داشت که دوبار برای خانواده نامزدش هیزم ببرد . بار اول در اوایل دوران نامزدی و بار دوم در اواخر دوران نامزدی مقداری از این هیزم را به عاقد و در برخی اوقات به کدخدا نیز تعلق می گرفت .

مرتب سازی بر اساس
معرفی سوغات جدید
مرتب سازی بر اساس
معرفی غذای محلی جدید
در گذر زمان
معاصر
مرتب سازی بر اساس
Yandex.Metrica