روستای لارک

همه روستاهای استان هرمزگان

روستای لارک

امتیاز کاربران:
معرفی
سوغات
غذاهای محلی
گالری
نظرات
لارک
کاربر نظر داده استاند
تاریخچه

جزیرۀ لارک یکی از دهستانهای شهرستان قشم به شمار می‌آید و دارای دو بخش لارک کوهی و لارک شهری می‌باشد. ساختمان این جزیره از کوههای آتشفشانی و اکثراً مخروطی شکل تشکیل شده است. مرتفع‌ترین قلۀ آن حدود 155 متر از سطح دریا ارتفاع دارد.

لارک جزیرۀ  کوچکی در جنوب جزیرۀ هرمز است که از شرق به آبهای ساحلی میناب، از غرب به جزیرۀ قشم و از جنوب به منطقۀ تفکیک تردد آبهای ساحلی ایران و جزیرۀ قوئین کبیر (در عمان) محدود می‌گردد. طول جزیرۀ لارک حدود یازده و عرض آن نیز حدود 5/7 کیلومتر است. بنابراین، مساحت این جزیره در حدود هفتاد و هشت تا هشتاد کیلومتر مربع می‌باشد. به جز مناطق شمال و شمال شرقی جزیره که زمین مسطح وشیب ملایم دارد، بقیۀ نواحی آن کوهستانی است. مهمترین ارتفاعات لارک عبارت است از: کوه شاخان، کوه میرانی (مرانی)، کوه باقاآن و کوه رانی. به دلیل مسائل امنیتی، نخستین سکونتگاههای بشری این جزیره در مناطق کوهستانی آن (لارک کوهی) شکل گرفته است و علت آن در پناه بودن از حملۀ دزدان و اقوام مهاجم و آسیب‌های طبیعی به ویژه طوفانهای دریایی بوده است. به دلیل وجود ارتفاعات و موقعیت جغرافیایی جزیر، لارک به صورت تکیه‌گاه و خط مقدم دفاعی در تنگۀ هرمز و خلیج‌فارس درآمده است.

جزیرۀ لارک به صورت یک گنبد نمکی سر از آب بیرون آورده، لذا آب این جزیره شور است. البته در برخی مناطق آن آب شیرین نیز یافت می‌‌شود. دو معدن نمک و یک معدن خاک سرخ در این جزیره وجود دارد که البته خاک سرخ آن به مرغوبیت خاک سرخ جزیرۀ هرمز نمی‌باشد.

جزیرۀ لارک از دو بخش شمالی که مسطح است و بخش کوهستانی تشکیل شده است. دو سکونتگاه اصلی بومیان منطقه در بخش کوهستانی آن یعنی در کوه بالا و تیاب (تیو) بوده است. این منطقه به لارک کوهی اشتهار دارد و لارک شهری در قسمت شمالی جزیره ایجاد شده است. از دیگر سکونتگاه‌های این جزیره لارک مونه بود که امروزه خالی از سکنه است. به دلیل نزدیکی این جزیره به ساحل میناب، به نظر می‌رسد که ساکنان قدیمی آن هرموزیهایی باشند که روزگاری در میناب فعلی، مقام و منزلتی داشته‌اند. نام تیاب برگرفته از بندر تیاب در میناب فعلی است که درست در جای هرموز کهنه بنا شده است. احتمال می‌رود به دلیل اینکه ساکنان این منطقه در لارک نخلستانهایی داشته‌اند و در فصلهای مشخصی از سال برای بارور کردن و برداشت محصول به این جزیره رفت و آمد می‌کردند، نام سرزمین اصلی خود را به این منطقه داده باشند. تیو تنها در فصل مگ ایوار مسکون بوده است.

بخش شمالی این جزیره تقریباً صاف و مسطح است این بخش لارک شهری خوانده می‌شود و امروزه تنها منطقه مسکونی جزیره به شمار می‌آید و قلعه‌ای در آن وجود دارد. کازرونی نوشته است:

«بانی آن قلعه نادرشاه افشار بود و اکنون در آن قلعه به قدر دویست خانوار ساکن و فقیر و ماهیگیر می‌باشند و معدودی نخل دارند و آب چاه آنها شیرین و گوارا و برکۀ آب بارش نیز دارند.» (کازرونی، 1376، ص 141)

بنای قلعۀ لارک که به قلعۀ پرتغالی‌ها نیز معروف است، متعلق به روزگار حضور استیلاگران اروپایی است و احیاناً در زمان نادرشاه مرمت شده است. از آنجایی که سکنۀ لارک در فصل تابستان به میناب مهاجرت می‌کردند، گاهی جمعیت آن بسیار اندک می‌شد. اقتداری در کتاب آثار شهرهای باستانی سواحل و جزایر خلیج‌فارس و دریای عمان به نقل از سدیدالسلطنه آورده است:

«سکنۀ لارک تقریباً سی خانوار می‌شوند، پنج خانوار آن اهل بستانوی عباسی و بقیه اهل کمزارند و کمزار از توابع خصب و تابع امام مسقط است، نیاکان آنها در زمانی که عباسی و مضافات در اجارۀ امامان مسقط بوده مهاجر لارک شدند و عموم سکنه، تابستانها به میناب روند و لارک را مالیات نیست و سابق جزو کلانتر قشم بود، فقط هر سال در موقع عید فطر ده رأس گوسفند به کلانتر قشم دادند. بعد از اینکه نظر به انحصار گل سرخ به معین التجار، جزیرۀ مزبور که گل سرخ داشته است، از تابعیت قشم خارج و تسلیم ده رأس گوسفند هم موقوف گردید.» (اقتداری، 1348، ص 692)

جزیرۀ لارک در روزگار اقتدار پادشاهان لار جزو قلمرو لارستان بزرگ بوده است که گویا عده‌ای از ساکنان لار در این جزیره مسکن گزیده‌اند. از اینرو برخی عقیده دارند نام لارک به این جزیره اطلاق شده است. طبق این روایت لارک به معنی لار  کوچک (ک علامت تصغیر) است اما باید توجه داشت که در گویش مردم این منطقه حرف «و» علامت تصغیر است نه «ک» بنابراین می‌بایست در پذیرش این فرضیه احتیاط کرد. نخستین اطلاع تاریخی در مورد نام جزیرۀ لارک متعلق به سفرنامۀ نئارک است که به جزیره‌ای خالی از سکنه رسیده و نام آن را آرقانا ثبت کرده است. سدیدالسلطنه نوشته است:

«جمعی را عقیده بر این که آن جزیره همان هرمز است و جمعی دیگر آن را لارک میدانند.» (1342، ص 325)

نئارک در سفرنامۀ خود به اگریس (اگریپس) نیز اشاره دارد که به طور قطع اگریس همان جزیرۀ هرمز فعلی است. بنابراین، آرقانا که در زمان سفر نئارک خالی از سکنه بوده، همین جزیرۀ لارک است و علت خالی بودن آن نیز مهاجرت مردم آن به میناب (مغ استان و هرموز کهنه) بوده است. مشابهت لفظی میان کوه قاآنی و آرقانا که تلفظ یونانی است، وجود دارد. از آنجا که سکونتگاههای قدیمی این جزیره در مناطق کوهستانی بوده است، به نظر می‌رسد که دامنه‌های کوه قاآنی محل استقرار نخستین گروه از مردمان این جزیره باشد.

بیشتر تأسیسات جزیرۀ لارک شامل تأسیسات گمرک، تلگرافخانۀ قدیم و قلعۀ لارک در بخش شمالی جزیره، یعنی لارک شهری واقع شده است.

آداب و رسوم

مردم لارک به لهجۀ محلی لارکی که به نظر می‌رسد بازماندۀ لهجه‌ای از زبانهای باستانی ایران (فارسی جنوبی) باشد، صحبت می‌کنند. به دلیل حضور اعراب مسقطی و مهاجرت و روابط بازرگانی که ساکنان جزیره با حایشۀ جنوبی خلیج‌فارس داشته‌اند، واژه‌های عربی نیز به گویش مردم لارک وارد شده است، همچنان که واژه‌های مینابی و بندرعباسی و قشمی نیز رایج است. گویش لارکی با زبان سواحلی (سیاهان آفریقایی) نیز در پیوند شده است.

در گذشته جزیرۀ لارک به همراه جزایر قشم، هنگام و هرمز با عنوان «جزایر اربعه» (جزایر چهارگانه) خوانده می‌شد.

یکی از آیین های به جا مانده از روزگاران کهن که نشانگر دلیری و شهامت مردمان لارک است، رقص شمشیر می‌باشد که هنوز هم به صورت آیینی در این جزیره اجرا می‌شود. این مراسم توأم با نواختن ساز و دهل و رقص صورت می‌گیرد. شمشیری که در دست اجرا کنندگان این مراسم وجود دارد، نسل به نسل به آنها رسیده است و قدمت برخی از آنها به روزگار صفویه می‌رسد. مردان جزیره طی روزگاران گذشته با این شمشیرها از مرزهای جنوب پاسداری می‌کردند.

مرتب سازی بر اساس
معرفی سوغات جدید
مرتب سازی بر اساس
معرفی غذای محلی جدید
در گذر زمان
معاصر
مرتب سازی بر اساس
Yandex.Metrica